Boję się jeździć samochodem — skąd bierze się lęk przed prowadzeniem?

„Mam prawo jazdy, ale boję się prowadzić”

Niektórzy kierowcy boją się od razu po kursie. Inni zaczynają odczuwać lęk po wypadku, kolizji albo dłuższej przerwie. Jeszcze inni potrafią jeździć po znanych drogach, ale unikają autostrady, jazdy nocą czy dużego ruchu.

Lęk przed prowadzeniem nie oznacza automatycznie braku umiejętności.

Czego właściwie boi się kierowca?

„Boję się jeździć” może oznaczać:

strach przed wypadkiem,
obawę przed utratą kontroli,
lęk przed oceną innych,
strach przed dużą prędkością,
lęk przed autostradą,
obawę przed skrzyżowaniami,
strach przed jazdą nocą,
obawę przed prowadzeniem samemu,
lęk po wcześniejszym wypadku.

Dlatego pierwszym krokiem jest doprecyzowanie problemu.

Lęk działa jak system alarmowy

Lęk ma funkcję ochronną. Informuje organizm, że może istnieć zagrożenie. Problem pojawia się wtedy, gdy alarm jest uruchamiany zbyt silnie albo gdy lęk prowadzi do uporczywego unikania.

Unikanie może przynosić krótkotrwałą ulgę, ale jednocześnie ograniczać możliwość zdobywania nowych doświadczeń.

Czy trzeba „przełamać się” za jednym razem?

Nie.

W pracy z lękiem stosuje się między innymi ekspozycję, czyli stopniowe konfrontowanie się z sytuacjami wywołującymi lęk.

Przykładowa hierarchia: 1. siedzenie w samochodzie, 2. krótka jazda z zaufaną osobą, 3. spokojna trasa w znanym miejscu, 4. samodzielna jazda na krótkim dystansie, 5. stopniowe zwiększanie trudności.

Plan powinien być dopasowany do osoby.

Co mówi nauka?

Systematyczny przegląd dotyczący terapii fobii związanej z prowadzeniem samochodu z wykorzystaniem VR obejmował 14 badań. Autorzy wskazali, że VR może być wykonalnym i akceptowalnym narzędziem, ale jakość dotychczasowych badań była ograniczona i potrzebne są lepsze badania kontrolowane oraz długoterminowe. [1]

Lęk po wypadku

Po wypadku sytuacja może być bardziej złożona. Mogą pojawić się lęk, unikanie, nadmierna czujność albo objawy związane z traumą.

Warto wtedy rozważyć konsultację ze specjalistą, szczególnie jeśli problem ogranicza codzienne funkcjonowanie.

Pomocne pytanie

Zamiast:

„Jak sprawić, żeby przestać się bać?”

spróbuj:

„Czego dokładnie się boję i czego potrzebuję, żeby stopniowo odzyskać poczucie bezpieczeństwa?”

Ważne: ten artykuł ma charakter psychoedukacyjny i nie zastępuje terapii ani konsultacji ze specjalistą. Jeśli lęk lub napięcie związane z jazdą znacząco ograniczają Twoje codzienne życie, rozważ rozmowę z psychologiem lub psychoterapeutą — najlepiej takim, który pracuje metodą stopniowej ekspozycji.

FAQ

Czy strach przed prowadzeniem jest normalny?

Lęk może pojawiać się u kierowców z różnych powodów. Jeśli jest silny, ogranicza prowadzenie lub prowadzi do uporczywego unikania, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Jak przestać bać się prowadzić?

Pomocne może być stopniowe oswajanie trudnych sytuacji, praca nad interpretacją zagrożenia i rozwijanie poczucia sprawczości.

Czy można wrócić do jazdy po długiej przerwie?

Tak, ale tempo powinno być dopasowane do poziomu umiejętności, pewności siebie i trudności sytuacji.

Źródła

Elphinston, R. A. et al. (2023). Psychological therapy using virtual reality for treatment of driving phobia: a systematic review. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35532316/
Wolitzky-Taylor, K. B. et al. (2008). Psychological approaches in the treatment of specific phobias: a meta-analysis. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18410984/